دانستنیهای دندانپزشکی

October 28, 2008


بيماري بي‌درد بد رنگ



ديده شدن لثه‌هايي سالم و خوش رنگ هم يکي ديگر از شاخص‌هاي يک لبخند زيباست؛ شاخصي كه دكتر ركن، رئيس‌هيأت‌مديره انجمن پريودونتيست‌هاي ايران درباره آن صحبت مي‌كند. با اين متخصص در حاشيه هفتمين کنگره انجمن علمي پريودونتولوژي ايران، درباره پيشگيري از بيماري‌هاي لثه‌اي به گفت‌وگو نشستيم. * مي‌گويند بيماري‌هاي لثه، بيماري‌هايي خاموشند، چرا ؟
بيماري‌‌هاي لثه بي‌سروصدا و به آرامي پيشرفت مي‌کنند و چون دردي ايجاد نمي‌کنند بيشتر افراد فکر مي‌کنند چنين بيماري اي ندارند و تا کار از کار نگذرد به دندانپزشک مراجعه نمي‌کنند، در حالي‌كه در سنين بالا يعني 60-50 سالگي چيزي حدود 70 درصد افراد به نوعي از بيماري‌هاي لثه‌اي مبتلا هستند. از نوع خفيف اين بيماري‌ها گرفته تا مراحل پيشرفته که در نهايت به لقي دندان مي‌انجامد و دندانپزشک مجبور مي‌شود دندان را از دهان خارج کند.
* شايع‌ترين نوع بيماري لثه‌اي كه افراد به آن مبتلا مي‌شوند، كدام است؟
شايع‌ترين بيماري لثه‌اي همان التهاب لثه است که با خونريزي از لثه آشکار مي‌شود. خونريزي لثه در بين بسياري از بيماراني که به مطب دندانپزشکي مراجعه مي‌کنند بسيار شايع است.
* حالا از كجا بفهميم كه به اين بيماري خاموش مبتلا شده‌ايم؟ بيماري‌هاي لثه‌اي علامت‌ مشخصه‌اي هم دارند؟
خونريزي از لثه يکي از اولين نشانه‌هاي بيماري‌هاي لثه‌اي است. اين خونريزي مي‌تواند به صورت خودبه‌خود اتفاق بيفتد يا هنگام مسواک زدن يا حتي گاز زدن يک سيب. دومين نشانه بيماري‌هاي لثه، تغيير رنگ لثه است، بوي بد دهان هم از ديگر علايم وجود بيماري‌هاي لثه‌اي به شمار مي‌آيد.
* تغيير رنگ لثه كه به آن اشاره كرديد به گونه‌اي هست كه به سادگي مشاهده ‌شود؟
بله. کافي است شما جلوي آيينه برويد و نگاهي به رنگ لثه‌هايتان بياندازيد؛ رنگ لثه سالم صورتي صدفي است. در شروع بيماري‌هاي لثه‌اي، رنگ لثه قرمز رنگ به‌نظر مي‌آيد و به تدريج به سمت خاکستري متمايل به سفيد و مات در مي‌آيد.
علاوه بر اين لثه‌ طبيعي نبايد تحليل داشته باشد و در گردن دندان‌ها به حالت هلالي (دالبوري) به دندان متصل شده باشد، تورم و تغيير قوام لثه‌ها نيز علائمي هشدار دهنده هستند که بايد افراد را به فکر رسيدگي به وضعيت لثه‌هايشان بياندازند.
* آقاي دکتر، اصلاً چرا لثه‌ها بيمار مي‌شوند؟
بيماري‌هاي لثه‌اي منشأ عفوني دارند. يعني مجموعه‌اي از ميکروب‌ها مي‌توانند لثه‌ها را بيمار کنند. شايد اين ميکروب‌ها در حالت عادي در دهان همه ما وجود داشته باشند ولي وقتي تعدادشان از ميزان مشخصي‌ بالاتر رفت، قدرت تخريب لثه و بافت‌هاي نگهدارنده دندان را پيدا کرده و بيماري‌هاي لثه‌اي آغاز مي‌شوند.
بنابراين افراد بايد تلاش کنند با مسواک زدن مرتب و نخ‌کشيدن منظم تعداد ميکروب‌هاي بيماري‌زا براي لثه و بافت‌هاي نگهدارنده دندان را پايين نگه‌ دارند.
* شايد تشخيص اين‌که لثه‌ها بيمار شده‌اند براي خيلي‌ها دشوار باشد، به‌نظر شما چند وقت به چند وقت براي چکاپ و معاينه لثه‌ها بايد به متخصص لثه‌ مراجعه کرد؟
توصيه ما اين است که افراد نه فقط به متخصص لثه، بلکه هر 6 ماه يکبار به دندانپزشک عمومي مراجعه کنند تا سلامت دندان‌ها و لثه‌ها را دندانپزشک عمومي بررسي کند. در اين‌ صورت بيماري‌هاي لثه‌اي نيز تشخيص داده مي‌شوند.
* آيا دندانپزشكان عمومي مي‌توانند درمان‌هاي اوليه براي بهبود بيماري‌هاي لثه‌اي را براي بيماران انجام دهند؟
در بسياري موارد اين‌گونه است، مثلاً التهاب لثه ناشي از وجود جرم که منجر به خونريزي از لثه‌ها يا تحليل لثه شده است را مي‌توان در مطب يک دندانپزشک عمومي با يک جرم‌گيري درمان کرد و لثه‌ها پس از چند هفته به حالت طبيعي خود باز خواهند گشت.
ولي اگر بيماري لثه در مراحل پيشرفته باشد و نياز به درمان‌هاي پيچيده‌تري مثل پيوند لثه، جراحي‌هاي وسيع در لثه‌ها و… باشد، همين دندانپزشک عمومي بيمار را به يک متخصص لثه ‌ارجاع مي‌دهد تا اقدامات درماني مناسب براي او انجام گيرد.
* به ‌طور كلي متخصص لثه، چه اقدمات درماني به بيماران ارائه مي‌کند؟
لازمه داشتن سلامت دهان و دندان، داشتن لثه‌ها و بافت‌هاي نگهدارنده دندان سالم است که از دندان‌هاي درون خود به خوبي حمايت کنند.
متخصصان لثه به بيماران کمک مي‌کنند که از بيماري‌هاي لثه و بافت‌هاي نگهدارنده دندان پيشگيري کرده و بيماري‌هاي اين بافت‌ها را درمان مي‌کنند.
جرم‌گيري زير لثه، جرم‌گيري بالاي لثه، پيوند لثه، جراحي‌هاي لثه، محکم کردن دندان‌هايي که اندکي لقي دارند (اسپلينت کردن)، تقسيم دندان‌هايي که دچار مشکلاتي شده‌اند به چند بخش و استفاده از آن‌ها پس از روکش کردن به‌عنوان واحدهايي مستقل، کار گذاشتن ايمپلنت‌هاي دنداني به جاي دندان‌هاي از دست رفته و… از جمله درمان‌هايي است که متخصصين لثه براي بيماران انجام مي‌دهند.
* چه کنيم که از بيماري‌هاي لثه‌اي پيشگيري کنيم تا نيازي نباشد براي چنين درمان‌هاي پيشرفته‌اي به متخصصان لثه مراجعه کنيم؟
کليد اصلي براي پيشگيري از بيماري‌هاي لثه‌اي مسواک زدن و نخ کشيدن مرتب و منظم دندان‌هاست. آنچه بايد به آن توجه کرد مدت زمان نخ کشيدن و مسواک زدن است.
30 ثانيه قبل از رفتن به رختخواب، تندتند
مسواک زدن و نخ کشيدن را هم به صورت نامنظم انجام دادن يا اصلاً از نخ دندان استفاده نکردن، نمي‌تواند از بيماري‌هاي لثه‌ها و بافت‌هاي نگهدارنده دندان پيشگيري کند.
مسواک زدن به طريقه صحيح و نخ کشيدن بايد حداقل 5-4 دقيقه طول بکشد.
5 دقيقه در طول شبانه‌روز براي سلامت دهان و دندان وقت گذاشتن، زمان بسيار اندکي است ولي سلامت دندان‌ها و لثه‌ها را به بهترين صورت ممکن تضمين مي‌کند.
نکته ديگر آموختن روش مسواک زدن و نخ کشيدن صحيح است، افراد مي‌توانند اين تکنيک‌ها را از دندانپزشکان عمومي در جلساتي که براي چکاپ و معاينه دندان‌هايشان مراجعه مي‌کنند، بياموزند.
* ممكن است بيماري‌هاي لثه‌اي موجب بيماري ساير اندام‌ها شوند؟
بله، امروزه ثابت شده است که بيماري‌هاي لثه مي‌توانند موجب بروز بيماري در بافت‌هاي ديگر بدن شوند. مثلاً اگر خانم‌هاي باردار مبتلا به بيماري‌هاي لثه‌اي پيشرفته باشند، ممکن است دچار زايمان زودرس شوند و نوزاد نارس به دنيا آورند.
به همين دليل است که از بانوان باردار خواسته مي‌شود در طول بارداري، چندين بار براي معاينه لثه‌ها و دندان‌هايشان به دندانپزشک مراجعه کنند تا با يک جرم‌گيري ساده از تبديل يک بيماري لثه‌اي خفيف به بيماري‌هاي پيشرفته پيشگيري شود. همچنين وجود بيماري لثه مي‌تواند موجب تشديد بيماري مبتلايان به بيماري قلبي شود.
* آيا عكس اين قضيه هم صادق است؟
بله، مطالعات نشان مي‌دهد ميزان بروز بيماري‌هاي لثه‌اي در افرادي که بيماري قلبي دارند بيش از ساير افرادي است که شرايط مشابه با آن‌ها را دارند. چون منشأ بيماري‌هاي لثه‌اي و برخي از بيماري‌هاي قلبي هر دو عفوني است.
مثلا بيماري دريچه‌هاي قلب يکي از بيماري‌ها قلبي است که در اثر عفونت دريچه‌ها با ميکروب‌هاي بيماري‌زا ايجاد مي‌شود. حالا اگر کسي بيماري لثه‌اي داشته باشد، ميکروب‌ها مي‌توانند خود را از طريق خون به قلب رسانده و آغازگر بيماري‌هاي عفوني بافت‌هاي قلب باشند.
* آيا روش زندگي، مي‌تواند‌شانس ابتلا افراد به بيماري‌هاي لثه‌اي را بالا ببرد؟
صد درصد همين گونه است. براي ابتلا به بيماري‌هاي لثه‌اي يک سري عوامل خطر ساز (Risk Factor) وجود دارد که اگر در زندگي روزمره افراد وجود داشته باشند بيش از ديگران در خطر ابتلا به بيماري‌هاي لثه‌اي قرار مي‌گيرند.
يکي از عوامل سيگار کشيدن است كه چون مانع از فعاليت مؤثر عوامل دفاعي در محيط دهان عليه ميکروب‌‌ها مي‌شود، سرعت تکثير و بيماري‌زايي ميكروب‌ها را افزايش مي‌دهد. همچنين تغييرات هورموني كه در دوران بلوغ، حاملگي و شير‌دهي در بدن روي مي‌دهند نيز شانس ابتلا به بيماري‌هاي لثه‌اي را افزايش مي‌دهند.
* لثه‌هاي بسياري از افراد مسن، به ويژه در بخش‌ جلويي تحليل مي‌رود، چه درماني براي آن پيشنهاد مي‌کنيد؟
در درجه اول بايد علت تحليل لثه مشخص و بر اساس آن درمان صحيح استفاده شود. يکي از علت‌هاي تحليل لثه روش‌ غلط مسواک زدن و وارد کردن نيروي سنگين به لثه‌ها و استفاده از مسواک سخت (Hard) است. در اين موارد تعويض مسواک و تصحيح روش مسواک زدن از تحليل بيشتر لثه پيشگيري مي‌كند.
در موارد پيشرفته نياز به جراحي لثه و پيوند لثه است که در يک جراحي کوتاه حدود نيم ساعت، مقداري لثه معمولاً از کام (سقف دهان) برداشته شده و به محلي که لثه‌ها تحليل رفته است پيوند زده مي‌شود. اين پيوند لثه لقي دندان‌ها را نيز کاهش مي‌دهد.


آدامس از دندانهایتان مراقبت می کند


آدامس باعث بیشتر شدن بزاق دهان شده شده و در نتیجه باعث افزایش فعالیت خنثی سازی بزاق و در نتیجه زدودن کربوهیدرات از سطح دندان می شود.

به گزارش خبرنگار سلامت نیوز،بهتر از بعد از هر وعده غذای حاضری و یا کلا تمامی وعده های غذائیتان آدامس بجوید،البته فراموش نکنید که آدامستان حتما بدون قند باشد.این آدامس ها همچنین ممکن است به معدنی شدن مجدد بخشهای تخریب شده دندانهایتان کمک کند.

چگونه دندانهائی سفید داشته باشیم؟


از روی بیلبوردها و پوسترها چشمهایمان را خیره می‌کنند، از روی پرده سینما مات و مبهوت‌مان می‌کنند، و حتی غرق در تصاویر مجلات می‌شویم. چه طور می‌توانیم با آنها رقابت کنیم؟
دندان‌های سفید درخشنده، سفیدتر از ظروف چینی، ستاره‌های هالیوودی همراه ژستشان حتما لبخند مغرورانه‌ای را با دندان‌های برفی، تقدیم بیننده می‌کنند.

البته راه سفید کردن دندان برای همه باز است: به مدد دندانپزشک‌ها، سفیدکننده‌ها و خیل عظیم داروهایی که بدون نسخه هم فروخته می‌شوند. سفیدکننده‌ها، آدامس‌های ضدپوسیدگی، ژل‌ها، حتی خمیردندان‌ها و دهان‌شویه‌های درخشان‌کننده، وسوسه‌های معمول بسیاری از افراد هستند.
مواد سفید‌کننده دندان، امروزه جزو مواد آرایشی هستند که میزان تقاضا برایشان در صدر مواد دیگر است؛ علاوه بر این که رواج و محبوبیت این مواد هر لحظه در حال صعود است. بیرون از مطب دندانپزشکان، استفاده از آنها هر لحظه عمومی‌تر می‌شود. تنها آمریکایی‌ها در سال گذشته 4/1 میلیارد دلار برای خرید محصولات سفیدکننده دندان، بدون تجویز پزشک خرج کرده‌اند.

البته استفاده از آنها محدود به افراد خاصی نیست؛ «جیمی برکرت» دانشجوی 23 ساله نیویورکی، معتقد است در این مورد دچار اعتیاد و عقده روحی شده است: «دندان‌های بسیار سفیدی دارم، اما هنوز فکر نمی‌کنم به اندازه کافی سفید باشند.»
او با استفاده از نوارهای باریک سفید‌کننده، تقریبا یک سال است که لبخند درخشانی دارد.اگرچه به نظر می‌رسد سفید کردن دندان برای میلیون‌ها آمریکایی، توانسته ارضا‌کننده و موفقیت‌آمیز باشد تا بتوانند اعتماد به نفسشان را ارتقا دهند و سن‌شان را مخفی نگه‌ دارند، اما برخی هم دریافتند که این کار رنج و زحمت نیز به همراه دارد. از آن بدتر این که، کسانی که به میزان زیادی از سفیدکننده‌های دندان استفاده کرده‌اند، ممکن است آسیب جدی در انتظارشان باشد.

«ایرن اشمایگل»، رئیس انجمن دندان‌سازی زیبایی آمریکا، می‌گوید: «افرادی وجود دارند که فکر می‌کنند هرگز نمی‌توانند به حد کافی دندان‌های سفید داشته باشند. مواردی داشته‌ام که دندان افراد نیاز به روت‌کانال پیدا کرده، چون بیش از حد دندان‌هایشان را سفید کرده بودند و بافت‌ها آسیب دیده بود.
با ساییدن مقداری از مینای دندان، دندان‌های شما نیمه‌شفاف، مات و غیر طبیعی خواهند شد. احتمال دارد به آبی یا آبی خاکستری نیز تغییر رنگ دهند.»
و البته ماجرا به پوسیدگی‌های مشهود و قابل درمان خاتمه نمی‌یابد: بعد از آن سوزش هم آغاز می‌شود. نتایج یک مطالعه در مجله انجمن دندانپزشکی آمریکا نشان داده که نیمی از افرادی که دندان‌هایشان را سفید کرده‌اند، نوعی حساسیت نسبت به مواد سفید‌کننده را تجربه کرده‌اند؛ از خارش ملایم لثه گرفته تا لثه‌های سوزان.
یک شهروند 32 ساله آمریکایی اهل سانفرانسیسکو بعد از انجام جلسات سفید کردن، که در آنها از ژل‌های مخصوصی استفاده می‌شده، مجبور شده مثل نقل و نبات از مسکّن استفاده کند. اگرچه اذعان دارد که تجربه خوشایندی را پشت سر نگذاشته، اما پشیمان نیست: «دوست دارم حتی با مقدار قابل توجهی پول، هر چه بیشتر ظاهر مناسب‌تری پیدا کنم.»
شاید مسئله اینجاست که متأسفانه ما فکر می‌کنیم «متناسب» بودن خیلی دور از دسترس است.
به عنوان مثال، «جیمی» هر وقت احساس نیاز برای رتوش سفیدی دندان‌هایش می‌کرده، مقدار بیشتری از سفید‌کننده را به کار می‌برده است. اولین «رتوش» سفیدکاری دندان‌هایش، سه ماه بعد از دوره دو هفته‌ای درمان بوده است در حالی که گفته می‌شود یک دوره سفیدکاری باید برای یک سال دوام داشته باشد.

علیرغم این وضع، او اصلاً نگران ریسک کردن در مورد سلامت دندان‌هایش نیست: «من و هم‌اتاقی‌هایم همیشه شوخی می‌کنیم که دندان‌هایمان وقتی 32 ساله شویم، یک به یک کاملاً ریخته‌اند و مجبوریم از دندان‌ مصنوعی استفاده کنیم. اما این موضوع واقعاً مرا پریشان و ناراحت نمی‌کند. ترجیح می‌دهم در هر صورت دندان‌های بسیار سفیدی داشته باشم.»

«مارتین زاش»، رئیس آکادمی دندانپزشکی و دندان‌سازی آمریکا، اطمینان می‌دهد که در این موارد دندان‌هایتان نمی‌ریزد: «همه مواد و محصولاتی که در دندانپزشکی استفاده می‌شوند و تقریبا اکثر تولیداتی که بدون نسخه نیز فروخته می‌شوند، ایمن و سالم هستند.

تعداد کمی از تولیدات نیز اسیدی هستند و استعمال مفرط محصولات اسیدی احتمال پوسیدگی و ضایعات دیگر را افزایش می‌دهد.» او پیشنهاد می‌کند حتی پیش از استفاده از محصولاتی که بدون نسخه فروخته می‌شوند حتما با یک دندانپزشک مشورت داشته باشید، چون کسانی که این کار را به تنهایی انجام می‌دهند، ممکن است بیش از حد به آن بپردازند: «طبیعی است که پس از اولین اثر داروها، دندان‌هایتان بهتر به نظر می‌آیند، بنابر این بیشتر استفاده می‌کنید؛ بدون آن که بدانید چه زمانی باید مصرف را متوقف کنید.»
«کارول آن» 51 ساله نیز تصمیم گرفت دندانپزشکش را در خانه به کار گیرد تا اثرات سال‌های متمادی استفاده از مشروبات الکلی، سیگار و قهوه را از دندان‌هایش بزداید. اما این وسواس بیش از اندازه تحمل او به نظر رسید چون: «برای شما مشخص شده که این کار را سه بار در روز، به مدت یک یا دو ساعت انجام دهید، اما از همان ابتدا، صرف دارو باعث نوعی درد در ریشه دندان‌هایم شد و من فکر کردم بهتر است فقط در شب این کار را انجام بدهم.»
او ممکن است از این دارو و مصرف آن نتیجه گرفته باشد اما: «بعد از شش ماه دندان‌هایم شبیه مروارید شدند. البته آنها به نظر نازک می‌آمدند: اگر یک چراغ پشت آنها قرار داده شود، سوی دیگر دندان‌ دیده می‌شود. من فکر می‌کردم اگر مقدار کمی سفید کردن خوب است، پس مقدار زیاد باید واقعاً بهتر باشد، اما این طور نبود. دندان‌ها هیچ وقت به اندازه چینی‌های آشپزخانه سفید نمی‌شوند.»

اما اصولا چرا ما می‌خواهیم دندان‌هایمان از سفیدی شبیه سرویس‌های بهداشتی شوند؟! بعضی‌ها بازیگران سینما را مسئول می‌دانند که: «دندان‌های بی‌عیبی دارند. وقتی به طور مستمر و دائما آنها را می‌بینیم، این فکر به ذهن می‌آید که دندان‌های ما بی‌عیب و کامل نیستند.»
یکی از کسانی که دندان‌هایش را تا حد فراتابی و ظاهر شیشه‌ای سفید کرده، به دندان‌های سفید درخشانی اشاره می‌کند که در تلویزیون می بیند: «وقتی افرادی مانند جسیکا سیمپسون را با چنین دندان‌های سفید روشنی می‌بینم، نمی‌توانم به این فکر نکنم که دندان‌هایم هرگز این قدر سفید نخواهند شد.»
سوی دیگر ماجرا این است که آیا این ظاهر اغواکننده که ما را به سمت درمان و دارو می‌کشاند، واقعی است؟!
«ویکتوریا پیتز»، استادیار جامعه شناسی، می‌گوید: «آنچه که در بسته‌های دارو به روح ما فروخته می‌شود تصویر لبخند تمام عیار هنرپیشه‌های هالیوودی است! ا ما این لبخندهای هالیوودی پر از لایه و روکش هستند.

آنها واقعاً دندان‌هایش را سفید نمی‌کنند، در واقع شما سطح حقیقی دندان‌هایشان را نمی‌بینید. رسیدن به استانداردهای بیشتر و بیشتر غیرممکن می‌شود. شاید بپرسید: «پس ما به دنبال خیالی واهی هستیم؟» متأسفانه پاسخ به شما این است: «کاملاً!» پیتز به زودی کتابی به نام «بنجل‌های جراحی: مرزهای فرهنگی جراحی زیبایی» به بازار می‌فرستد.
البته یک نگاه اجمالی به تاریخ نشان می‌دهد دندان‌های سفید، حتی پیش از ظهور لبخندهای فریبنده هالیوودی و دوره‌های چندین میلیون‌ دلاری سفید کردن دندان، مورد بحث و توجه بوده است.
«اسکات اسوانک»، دندانپزشک و موزه‌دار موزه ملی دندانپزشکی بالتیمور، می‌گوید: «بشر هزاران سال است که این کار را انجام می‌دهد. یونانی‌ها معجون‌هایی برای سفیدی دندان داشتند و در آغاز رنسانس نیز اروپایی‌ها برای این کار موادی روی دندان‌هایشان می‌گذاشتند.» و در واقع آن مواد همین «کلورکس» امروزی است که: «مینای دندان را از بین می‌برد.» آنها برای مدتی دندان‌های سفیدتری داشتند و بعد از آن پوسیدگی شدید آغاز می‌شد.

خوشبختانه سفید کردن دندان‌ رشد و پیشرفت کرده است. به هر حال تمایل و علاقه ما برای دربرداشتن ظاهر خوب، همیشه باقی خواهد ماند؛ اگرچه بهتر است برای هر درمانی، جوانب آن را بیشتر بسنجیم؛ قبل از این که عملا به روکش‌های لبخند هالیوودی بی عیب رو بیاوریم!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: